Sau một ngày cắm mặt vào laptop để xử lý deadline, bạn ngước nhìn ra xa và bỗng thấy mọi thứ xung quanh nhòa đi trong vài giây, kèm theo cảm giác hai mí mắt nặng trĩu như muốn sập xuống. Đây không đơn thuần chỉ là sự uể oải về mặt thể chất, mà chính là những tiếng kêu cứu rõ ràng nhất báo hiệu bạn đang mắc phải hội chứng mỏi mắt màn hình (Computer Vision Syndrome). Nếu bạn cứ tiếp tục phớt lờ và ép đôi mắt làm việc quá tải, sức khỏe thị lực của bạn sẽ sụt giảm một cách nhanh chóng.
Vì sao chủ đề này quan trọng?
Trung bình một người hiện đại dành từ 8 đến 10 tiếng mỗi ngày để tiếp xúc với các thiết bị điện tử. Màn hình máy tính, điện thoại hay tivi đều phát ra một lượng lớn ánh sáng xanh nhân tạo, đồng thời ép mắt phải điều tiết ở một khoảng cách gần cố định trong thời gian dài.
Việc không nhận diện sớm các dấu hiệu mỏi mắt màn hình sẽ dẫn đến những hậu quả lâu dài như: đẩy nhanh tốc độ tăng độ cận thị/viễn thị/loạn thị, thoái hóa điểm vàng sớm, hoặc gây ra các bệnh lý về giác mạc do khô mắt mãn tính. Hiểu rõ những cảnh báo từ cơ thể giúp bạn chủ động điều chỉnh thói quen, biết cách sử dụng các công cụ hỗ trợ như nước mắt nhân tạo hay tròng kính chống ánh sáng xanh để bảo vệ "cửa sổ tâm hồn" luôn sáng khỏe.
1. Khô rát, cộm xốn và thường xuyên chảy nước mắt sống
Khi giao tiếp bình thường, chúng ta chớp mắt khoảng 15-20 lần mỗi phút để nước mắt dàn đều, bôi trơn và làm sạch bề mặt giác mạc. Tuy nhiên, khi bạn tập trung cao độ vào màn hình, số lần chớp mắt giảm xuống chỉ còn 5-7 lần/phút.
Hậu quả là lớp phim nước mắt bay hơi quá nhanh, khiến bề mặt nhãn cầu bị khô. Lúc này, bạn sẽ cảm thấy mắt bị cộm xốn như có hạt cát bên trong, rát nhẹ, đỏ ngầu và đôi khi tuyến lệ bị kích thích quá mức gây ra hiện tượng chảy nước mắt sống liên tục.
2. Nhìn mờ nhòe tạm thời và khó lấy nét
Đây là biểu hiện đặc trưng nhất của việc cơ mắt bị vắt kiệt sức. Bên trong mắt chúng ta có một hệ thống cơ thể mi làm nhiệm vụ co giãn để điều chỉnh thủy tinh thể, giúp ta nhìn rõ các vật ở những khoảng cách khác nhau.
Khi bạn nhìn chằm chằm vào màn hình ở khoảng cách 40-50cm suốt nhiều giờ, hệ thống cơ này phải gồng lên liên tục ở một trạng thái. Khi bạn đột ngột ngước lên nhìn một vật ở xa, cơ thể mi bị "chuột rút" và không thể nhả ra ngay lập tức. Đó là lý do bạn thấy hình ảnh bị mờ sương, nhòe đi hoặc thậm chí thấy hiện tượng bóng đôi (nhìn một thành hai) trong vài giây đến vài phút trước khi mắt lấy nét lại được.
3. Nhức mỏi hốc mắt và nhạy cảm với ánh sáng
Sự tấn công của ánh sáng xanh mang năng lượng cao từ màn hình LED chính là thủ phạm gây ra cảm giác này. Sóng ánh sáng xanh đi đâm xuyên qua giác mạc và thủy tinh thể, tiến sâu vào võng mạc gây căng thẳng thị giác trầm trọng. Bạn sẽ cảm thấy vùng hốc mắt quanh hốc lông mày đau tức âm ỉ. Ngoài ra, khi bước từ phòng tối ra nơi có ánh sáng mạnh hoặc nhìn vào đèn đường buổi tối, mắt bạn sẽ rất chói, lóa và phải nheo lại mới nhìn được.
4. Đau đầu, mỏi cổ và vai gáy
Nhiều người lầm tưởng đau vai gáy chỉ do ngồi sai tư thế, nhưng thực chất nó có liên quan mật thiết đến chứng mỏi mắt màn hình. Khi mắt không thể nhìn rõ chữ trên màn hình (do chói lóa, do cỡ chữ quá nhỏ hoặc do đeo kính sai độ), xu hướng tự nhiên của cơ thể là rướn cổ về phía trước và nghiêng sát đầu vào màn hình. Tư thế "cổ rùa" này kéo căng toàn bộ hệ thống dây thần kinh và bó cơ từ cổ lên hộp sọ, gây ra những cơn đau nhức lan tỏa từ vùng chẩm (sau gáy) lên đến đỉnh đầu.
5. Rối loạn giấc ngủ
Ánh sáng xanh tự nhiên từ mặt trời giúp cơ thể nhận biết ban ngày để giữ tinh thần tỉnh táo. Nhưng ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại vào buổi tối sẽ đánh lừa não bộ, ức chế quá trình sản sinh Melatonin (hormone gây buồn ngủ). Nếu bạn bị mỏi mắt kèm theo tình trạng trằn trọc, khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu giấc sau khi lướt điện thoại trên giường, thì đôi mắt của bạn đang lên tiếng biểu tình rồi đấy.
Những lỗi thường gặp
* Chủ quan dùng các loại thuốc nhỏ mắt bừa bãi: Khi thấy mắt đỏ và cộm, nhiều người tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa kháng sinh hoặc Corticoid tại nhà thuốc. Việc lạm dụng hóa chất này có thể gây tăng nhãn áp, cực kỳ nguy hiểm.
* Ngồi làm việc sai khoảng cách và ánh sáng: Làm việc trong phòng tắt tối om chỉ để màn hình sáng rực, hoặc để màn hình quá gần mắt (dưới 40cm) khiến mắt phải chịu áp lực điều tiết gấp đôi bình thường.
* Đeo kính sai số độ hoặc dùng kính không tính năng: Đeo chiếc kính đã cũ xước xát, lệch tâm hoặc thấp hơn số độ thực tế. Mắt sẽ phải gồng mình lên nhìn qua lăng kính mờ, khiến tình trạng nhức mỏi diễn ra tồi tệ hơn.
Gợi ý dành cho khách hàng
Để khắc phục và phòng ngừa hội chứng này, bạn hãy trang bị cho mình những tấm khiên bảo vệ sau:
* Nguyên tắc 20-20-20: Đây là "bài tập thể dục" tốt nhất cho mắt. Cứ 20 phút nhìn màn hình, hãy đưa mắt nhìn ra một vật ở khoảng cách 20 feet (khoảng 6 mét) trong vòng 20 giây để cơ mắt được nghỉ ngơi.
* Cấp ẩm tự nhiên cho mắt: Chủ động nhắc nhở bản thân chớp mắt thường xuyên hơn. Bạn có thể sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản (được bác sĩ/dược sĩ khuyên dùng) để cấp ẩm tức thời khi làm việc điều hòa.
* Sử dụng tròng kính chống ánh sáng xanh: Nếu công việc bắt buộc bạn dính lấy máy tính, hãy cắt một cặp kính có lớp phủ lọc ánh sáng xanh thông minh (Blue Control). Lớp phủ này sẽ cản lại dải sóng xanh tím có hại, giúp mắt cực kỳ dịu mát, giảm hẳn tình trạng đỏ, chói lóa và nhức hốc mắt cuối ngày.
Khi nào nên đến cửa hàng kính mắt?
Tình trạng mỏi mắt có thể thuyên giảm khi bạn nghỉ ngơi. Nhưng nếu các dấu hiệu bất thường vẫn tiếp diễn, bạn nên đến các cửa hàng kính mắt uy tín hoặc phòng khám nhãn khoa nếu:
* Tình trạng mờ nhòe kéo dài cả ngày, bạn phải nheo mắt mới đọc được chữ trên bảng hoặc biển báo giao thông. Rất có thể bạn đã bị tăng độ cận/loạn thị.
* Bạn thường xuyên bị đau đầu, chóng mặt và buồn nôn sau khi đeo chiếc kính hiện tại.
* Kính của bạn đã bị xước nhiều, mất đi lớp phủ bảo vệ, hoặc bạn muốn được tư vấn cắt một cặp kính chống ánh sáng xanh chuyên dụng để dùng khi làm việc với máy tính.
Kết luận
Cơ thể luôn có cách để gửi tín hiệu cầu cứu, và 5 dấu hiệu trên chính là cách đôi mắt báo động về tình trạng mỏi mắt màn hình. Đừng để công việc vắt kiệt sức khỏe thị lực của bạn. Việc sắp xếp thời gian nghỉ ngơi khoa học, thiết lập lại góc làm việc và trang bị một cặp tròng kính có tính năng lọc ánh sáng xanh là khoản đầu tư xứng đáng nhất để bảo vệ đôi mắt luôn tinh anh, giúp bạn làm việc hiệu quả và sống tận hưởng hơn.
Nếu bạn chưa biết chọn gọng kính hoặc tròng kính nào phù hợp, đặc biệt là các dòng kính chống ánh sáng xanh cho dân văn phòng, hãy nhắn thông số độ hoặc ghé cửa hàng để được tư vấn kỹ hơn.