Khô mắt, nhức mỏi, mờ sương và thậm chí là đau đầu
sau một ngày dài cắm mặt vào màn hình máy tính, điện thoại là tình trạng mà rất nhiều người đang gặp phải. Khi tìm kiếm giải pháp để làm dịu đôi mắt, chắc hẳn bạn đã nghe nhắc đến hoặc được tư vấn sử dụng tròng kính chống ánh sáng xanh. Tuy nhiên, không ít người vẫn hoài nghi: Liệu lớp phủ mỏng manh trên mặt kính kia có thực sự mang lại hiệu quả, hay đây chỉ là một chiêu trò marketing để bán những chiếc kính đắt tiền hơn?
Vì sao chủ đề này quan trọng?
Trung bình một người trưởng thành hiện nay dành từ 7 đến 10 tiếng mỗi ngày để nhìn vào các loại màn hình kỹ thuật số. Việc tiếp xúc quá nhiều với màn hình đang tạo ra một "hội chứng thị giác màn hình" ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công việc và cuộc sống. Nếu bạn không hiểu rõ tác động của ánh sáng phát ra từ các thiết bị này và mơ hồ về công dụng của tròng kính bảo vệ, bạn có thể bỏ lỡ một giải pháp hiệu quả giúp đôi mắt được thư giãn. Ngược lại, nếu mua theo phong trào mà không hiểu đúng, bạn dễ chọn sai loại tròng kém chất lượng, vừa lãng phí tiền bạc vừa gây hại thêm cho mắt.
Ánh sáng xanh là gì và tác động đến mắt ra sao?
Trước khi trả lời cho câu hỏi tròng kính chống ánh sáng xanh có cần thiết hay không, chúng ta cần hiểu "kẻ thù" mà nó đang chống lại là gì. Ánh sáng xanh là một dải ánh sáng nằm trong quang phổ ánh sáng nhìn thấy được, có bước sóng ngắn (từ 380 đến 500 nm) và mang năng lượng rất cao.
Thực tế, ánh sáng xanh luôn tồn tại xung quanh ta, nguồn phát ra lớn nhất chính là mặt trời. Ánh sáng xanh tự nhiên giúp cơ thể điều hòa nhịp sinh học, nhận biết ban ngày và giữ tinh thần tỉnh táo. Tuy nhiên, ánh sáng xanh nhân tạo phát ra từ màn hình điện thoại, máy tính 
, tivi, đèn LED... lại là một câu chuyện khác. Dù cường độ yếu hơn mặt trời, nhưng việc chúng ta nhìn chằm chằm vào màn hình ở khoảng cách quá gần và trong thời gian quá dài khiến lượng ánh sáng xanh đi thẳng vào võng mạc tăng lên đột biến.
Việc tiếp xúc với ánh sáng xanh nhân tạo kéo dài sẽ gây ra:
* Căng thẳng thị giác, nhức mỏi và khô mắt.
* Ức chế quá trình sản sinh Melatonin (hormone gây buồn ngủ), dẫn đến khó ngủ, mất ngủ nếu dùng điện thoại trước khi đi ngủ.
* Tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng ở người lớn tuổi.
Tròng kính chống ánh sáng xanh hoạt động như thế nào?
Tròng kính chống ánh sáng xanh được thiết kế đặc biệt với một lớp phủ (coating) trên bề mặt hoặc sử dụng vật liệu phôi kính có khả năng hấp thụ tia sáng. Nhiệm vụ của chúng là can thiệp vào đường đi của ánh sáng trước khi chúng chạm đến mắt bạn.
Hiện nay trên thị trường có hai cơ chế chính:
* Cắt bỏ hoàn toàn (Blue Cut): Loại tròng này sẽ chặn 100% ánh sáng xanh (cả ánh sáng xanh ngọc có lợi và xanh tím có hại) đi qua kính. Đặc điểm nhận diện là tròng kính thường có màu ám vàng khá rõ.
* Lọc thông minh (Blue Control): Đây là công nghệ tiên tiến hơn. Kính chỉ cản lại phần ánh sáng xanh tím có hại (từ 380 - 415nm) phát ra từ màn hình, đồng thời vẫn cho phép ánh sáng xanh ngọc có lợi (từ 415 - 500nm) đi qua để duy trì nhịp sinh học và nhận diện màu sắc chân thực. Tròng kính này trong suốt hơn, chỉ ngả vàng cực kỳ nhẹ và có lớp phản quang màu xanh dương/tím trên bề mặt.
Đối tượng nào thực sự cần sử dụng loại tròng kính này?
Vậy tròng kính này có phải dành cho tất cả mọi người? Câu trả lời là: Nó đặc biệt cần thiết nếu bạn thuộc những nhóm sau:
* Dân văn phòng, lập trình viên, designer: Những người bắt buộc phải ngồi trước máy tính 8 - 10 tiếng/ngày. Kính sẽ giúp giảm tình trạng đỏ mắt, cộm xốn vào cuối ngày.
* Học sinh, sinh viên: Thường xuyên học online, làm bài tập trên laptop, máy tính bảng.
* Người có thói quen dùng điện thoại trước khi ngủ: Kính giúp hạn chế sự gián đoạn hormone giấc ngủ, giúp bạn dễ vào giấc hơn.
* Game thủ: Việc phải tập trung cao độ vào màn hình chớp nhoáng liên tục khiến mắt cực kỳ mỏi, tròng chống ánh sáng xanh là một lớp khiên bảo vệ không thể thiếu.
Lưu ý: Nếu công việc của bạn đòi hỏi độ chính xác màu sắc tuyệt đối 100% (như chỉnh sửa ảnh chuyên nghiệp, in ấn), bạn cần tham khảo kỹ ý kiến kỹ thuật viên để chọn loại tròng có độ trong suốt cao nhất, tránh tình trạng sai lệch màu do lớp màng lọc.
Những lỗi thường gặp
- Mua nhầm kính giả, kính kém chất lượng: Trên mạng tràn lan các loại kính "chống ánh sáng xanh" giá chỉ vài chục nghìn đồng. Chúng thường chỉ là miếng nhựa nhuộm màu vàng, không những không lọc được sóng ánh sáng có hại mà còn làm giảm thị lực, gây nhức đầu vì quang sai.
- Phụ thuộc hoàn toàn vào kính: Nhiều người lầm tưởng đeo kính rồi là mắt được "bất tử", thả phanh dùng máy tính xuyên ngày đêm không nghỉ ngơi. Kính chỉ là công cụ hỗ trợ, mắt vẫn cần được chớp và nghỉ ngơi vật lý.
- Không kiểm tra độ cận trước khi cắt kính: Tự ý mua kính không độ về đeo hoặc dùng lại số độ cũ khi mắt đã tăng độ. Điều này khiến mắt bị quá tải do vừa phải điều tiết nhìn cho rõ, vừa phải làm quen với lớp phủ mới.
Gợi ý dành cho khách hàng
Để tận dụng tối đa lợi ích của tròng kính chống ánh sáng xanh, bạn hãy áp dụng các mẹo nhỏ sau:
* Chọn thương hiệu uy tín: Hãy ưu tiên tròng kính từ các hãng lớn đã được kiểm định chất lượng quang học như Essilor (Pháp), Zeiss (Đức), Chemi (Hàn Quốc), Hoya (Nhật Bản)...
* Yêu cầu test kính trực tiếp: Khi mua hàng tại các cơ sở uy tín, bạn có thể yêu cầu kỹ thuật viên dùng bút chiếu tia sáng xanh chuyên dụng chiếu qua tròng kính để kiểm tra khả năng lọc sáng thực tế.
* Kết hợp quy tắc 20-20-20: Dù đeo kính xịn đến đâu, hãy nhớ: Cứ 20 phút làm việc, hãy nhìn ra xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong vòng 20 giây để cơ mắt được thả lỏng.
Khi nào nên đến cửa hàng kính mắt?
Đôi mắt lên tiếng là lúc bạn cần hành động. Hãy sắp xếp thời gian ghé cửa hàng kính mắt uy tín để kiểm tra thị lực nếu bạn đang gặp các tình trạng sau:
* Mắt luôn trong trạng thái lờ đờ, khô rát, thường xuyên chảy nước mắt sống khi nhìn màn hình.
* Bạn cảm thấy chữ trên máy tính có hiện tượng bóng đôi, nhòe đi dù khoảng cách ngồi không thay đổi.
* Đã lâu (trên 6 tháng) bạn chưa đi kiểm tra lại độ cận, viễn, loạn của mình. Bạn cần biết chính xác tình trạng khúc xạ trước khi tích hợp thêm tính năng lọc ánh sáng xanh vào tròng kính.
Kết luận
Trở lại với câu hỏi ban đầu: Tròng kính chống ánh sáng xanh có thực sự cần thiết? Câu trả lời chắc chắn là CÓ, đặc biệt trong thời đại số khi chúng ta không thể rời xa các thiết bị điện tử. Nó giống như việc bạn thoa kem chống nắng cho da khi ra ngoài trời, tròng kính này chính là "lớp kem chống nắng" bảo vệ võng mạc của bạn khỏi sự bào mòn của ánh sáng màn hình. Bằng cách chọn đúng sản phẩm chất lượng và kết hợp thói quen nghỉ ngơi khoa học, đôi mắt của bạn sẽ luôn giữ được sự sáng khỏe, thoải mái.
Nếu bạn chưa biết chọn gọng kính hoặc tròng kính nào phù hợp, hãy nhắn thông số độ hoặc ghé cửa hàng để được tư vấn kỹ hơn.